Błękitno-zielona infrastruktura w miastach: Standardy retencyjne i przyszłość gospodarki wodnej

Z tego artykułu dowiesz się o:

• jakie wyzwania napotykają polskie miasta przy wdrażaniu standardów retencyjnych,
• co zawiera Wrocławski Standard Zielonego Budynku i jak wpływa na inwestycje publiczne,
• jakie miasta w Polsce od lat stosują standardy retencyjne i jak wpływają one na koszty inwestycji,
• jakie zmiany w przepisach prawa mogą wpłynąć na wprowadzenie obowiązkowych standardów retencyjnych w miastach.

Odsłuchaj artykuł:

Błękitno-zielona infrastruktura, czyli rozwiązania bazujące na naturze, takie jak zielone dachy, ogrody deszczowe, torfowiska czy miniskwery, stają się niezbędnym elementem w miastach XXI wieku. Takie podejście ma na celu poprawę jakości środowiska, zwiększenie efektywności gospodarki wodnej oraz zwiększenie przestrzeni zielonych w gęsto zabudowanych obszarach. Tam, gdzie wdrożenie tych rozwiązań jest niemożliwe, konieczne staje się stosowanie tzw. szarej infrastruktury, czyli rozwiązań inżynieryjnych, takich jak zbiorniki retencyjne pod powierzchnią ziemi. Jednak wprowadzenie standardów retencyjnych w polskich miastach napotyka liczne wyzwania, w tym brak zobowiązujących wytycznych dla prywatnych inwestorów.

Wrocław: Przełomowy Wrocławski Standard Zielonego Budynku

Choć polskie miasta chwalą się postępami w kierunku stania się „miastami-gąbkami”, gdzie woda deszczowa jest zatrzymywana i wchłaniana przez naturalne systemy, eksperci zauważają istotną lukę. Wciąż brakuje jednoznacznych regulacji, które nakładałyby na prywatnych inwestorów obowiązek implementowania tego typu rozwiązań. Inicjatywa, jaką stanowi Wrocławski Standard Zielonego Budynku, przyjęty w 2025 roku, ma na celu uporządkowanie procesu projektowania i modernizacji budynków miejskich, zmuszając inwestorów do stosowania rozwiązań retencyjnych i zwiększenia powierzchni zielonych. Miasto Wrocław, jako pierwsze w Polsce, wprowadza kompleksowy zestaw wymagań, ale podkreśla, że będzie jedynie „zachęcać” prywatnych inwestorów do spełniania tych standardów.

Poznań: Miejskie standardy retencyjne – tylko dla inwestycji publicznych

Z kolei Poznań, który na początku 2024 roku wprowadził własne standardy retencyjne, stosuje je wyłącznie do inwestycji prowadzonych przez miejskie jednostki i spółki. Wymaga to dostosowania nowych szkół, przedszkoli i innych obiektów publicznych do zasad z zakresu retencji wody. Problematyczne jest jednak to, że przepisy te spotkały się z krytyką środowiska architektów, inżynierów budownictwa oraz deweloperów, co spowodowało, że wymogi dotyczące uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę zostały złagodzone po długich negocjacjach.

Gdańsk: Wdrożenie standardów retencyjnych w praktyce

Z drugiej strony, Gdańsk stosuje standardy retencyjne od wielu lat, a prywatni inwestorzy, choć stosują proekologiczne rozwiązania, często podkreślają, że zwiększa to koszty inwestycji. Jednakże nieruchomości z zielonymi dachami, ogrodami deszczowymi czy roślinnością na balkonach cieszą się rosnącą popularnością, zwłaszcza wśród osób szukających mieszkań w standardzie średnim i wyższym. Tego typu rozwiązania poprawiają wizerunek firm deweloperskich, ale wciąż są realizowane głównie na zasadzie dobrej woli, a nie obowiązku.

Zmiany w prawie: Przyszłość standardów retencyjnych w Polsce

Warto dodać, że w Polsce, zgodnie z nowelizacją Prawa ochrony środowiska z listopada 2024 roku, miasta powyżej 20 tys. mieszkańców muszą opracować i uchwalić Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu do 2028 roku. W ramach tych planów muszą zostać uwzględnione działania związane z zarządzaniem wodami opadowymi oraz zazielenianiem miast. Pytanie, czy standardy retencyjne powinny stanowić integralną część tych planów, wciąż pozostaje otwarte.

Podsumowanie

Błękitno-zielona infrastruktura w miastach staje się kluczowym elementem w zarządzaniu wodami opadowymi oraz poprawie jakości życia mieszkańców. Choć standardy retencyjne stają się coraz bardziej popularne, wciąż brak jest jednolitych, obowiązkowych regulacji, które dotyczyłyby także prywatnych inwestorów. Zmiany w tym zakresie są konieczne, aby w pełni wykorzystać potencjał zielonych rozwiązań w miastach.