Nowe zasady dostępu do ksiąg wieczystych – nadchodzą istotne zmiany w systemie elektronicznym

Z tego artykułu dowiesz się o:

• jakie zmiany w dostępie do elektronicznych ksiąg wieczystych planuje Ministerstwo Sprawiedliwości,
• kiedy można spodziewać się finalnej wersji projektu oraz jego dalszej ścieżki legislacyjnej,
• w jaki sposób zmiany mogą wpłynąć na ochronę danych osobowych,
• jakie znaczenie nowe przepisy mogą mieć dla rynku nieruchomości i praktyki korzystania z ksiąg wieczystych.

Odsłuchaj artykuł:

W Polsce trwają zaawansowane prace legislacyjne nad reformą zasad dostępu do elektronicznych ksiąg wieczystych. Jak wynika z informacji przekazanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości, finalna wersja projektu ustawy ma zostać opracowana w maju 2026 roku, a następnie skierowana do dalszego procesu legislacyjnego. Plan zakłada, że dokument trafi pod obrady Rady Ministrów, a później do Sejmu w trzecim kwartale roku.

Koniec anonimowego dostępu

Kluczową zmianą proponowaną w projekcie jest odejście od anonimowego przeglądania ksiąg wieczystych w systemie elektronicznym. Wprowadzenie obowiązkowego uwierzytelnienia użytkownika ma stanowić odpowiedź na rosnące ryzyka związane z masowym pobieraniem danych oraz ich potencjalnym wykorzystaniem przez podmioty trzecie. Reforma, choć techniczna w założeniu, wywołała szeroką dyskusję zarówno w środowisku prawniczym, jak i w ramach konsultacji społecznych.

Proces legislacyjny rozpoczął się na początku 2025 roku, po wcześniejszych zapowiedziach resortu z połowy 2024 roku. Obecnie projekt znajduje się na etapie analizy zgłoszonych uwag.

 

Uwierzytelnienie - dwa możliwe modele

Projekt przewiduje dwa alternatywne sposoby potwierdzania tożsamości użytkowników systemu. Pierwszy opiera się na wykorzystaniu Węzła Krajowego Identyfikacji Elektronicznej, co pozwoli osobom fizycznym uzyskać dostęp bez konieczności zakładania konta.

Drugą opcją będzie korzystanie z systemu poprzez konto w Portalu Rejestrów Sądowych (PRS). Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie dla instytucji oraz podmiotów publicznych, umożliwiając dostęp poprzez konta organizacyjne.

 

Wątpliwości Rzecznika Praw Obywatelskich

Projekt zmian został zasadniczo pozytywnie oceniony przez Rzecznika Praw Obywatelskich, głównie ze względu na jego zgodność z wcześniejszymi rekomendacjami dotyczącymi ochrony danych osobowych. Jednocześnie RPO wskazał na istotne kwestie wymagające doprecyzowania.

Pierwsza z nich dotyczy tzw. „służbowego” dostępu do ksiąg wieczystych - sytuacji, w których pracownicy instytucji publicznych muszą korzystać z systemu w ramach wykonywania obowiązków zawodowych. Kluczowym problemem jest tu konieczność rozdzielenia tożsamości prywatnej od służbowej.

Drugim zagadnieniem pozostaje sposób udostępniania danych osobowych zawartych w księgach wieczystych. RPO, podobnie jak Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, sugeruje potrzebę dalszego ograniczenia zakresu udostępnianych informacji.

Znaczenie zmian dla rynku nieruchomości

Planowane regulacje mogą mieć istotny wpływ na funkcjonowanie rynku nieruchomości. Księgi wieczyste są jednym z kluczowych narzędzi weryfikacji stanu prawnego nieruchomości, wykorzystywanym zarówno przez inwestorów, pośredników, jak i osoby prywatne. Wprowadzenie obowiązkowego uwierzytelnienia może zwiększyć bezpieczeństwo danych, ale jednocześnie wpłynąć na szybkość i wygodę dostępu do informacji.

Podsumowanie

Projekt zmian w dostępie do ksiąg wieczystych zmierza do zwiększenia bezpieczeństwa danych poprzez likwidację anonimowości użytkowników. Wprowadzenie obowiązkowego uwierzytelnienia oraz nowych modeli dostępu ma ograniczyć nadużycia i masowe pobieranie informacji. Jednocześnie regulacje budzą pytania o praktyczne konsekwencje dla instytucji i uczestników rynku nieruchomości.